AS eller ENK – kva lønner seg?
Når du skal starte for deg sjølv, må du ta stilling til selskapsform. Få oversikt over dei viktigaste forskjellene mellom aksjeselskap og enkeltpersonføretak – slik at du finn ut kva som passar best for deg.
Kort forklart
Dei viktigaste forskjellane på aksjeselskap og enkeltpersonføretak.
Aksjeselskap (AS)
- Ein eller fleire eigarar
- Fleire formelle krav
- Aksjekapital på minst 30.000 kroner
- Eigarane er berre økonomisk ansvarleg viss dei personleg kausjonerer for lån
- Gir tilsette rett på 100 % av sjukepengegrunnlaget frå første dag
- Tilsette får dagpengar ved arbeidsløyse
- Investorvennleg
- Selskapet kan seljast
Enkeltpersonføretak (ENK)
- Èin eigar
- Få formelle krav
- Ingen aksjekapital
- Eigar er økonomisk ansvarleg
- Sjukepengar frå sjukedag 17 (80 % av sjukepengegrunnlaget)
- Ikkje dagpengar ved arbeidsløyse
- Er lite investorvennleg
- Kan ikkje bli selt, men kan omgjerast til AS
Greit å vite før du bestemmer selskapsform
Eigar av ENK får mindre sjukepengar og pensjon enn sine tilsette
Du kan ikkje vere tilsett i eige enkeltpersonføretak, men du kan ha tilsette. Det betyr at du som eigar vil ha dårlegare sosiale rettar enn arbeidstakarane dine.
Driv du eit enkeltpersonføretak er det ekstra lurt å spare til pensjon
Eier du eit enkeltpersonføretak er du ikkje definert som 'vanleg tilsett'. Du faller difor utanfor det som heiter obligatorisk tenestepensjon (OTP) der ein arbeidsgjevar automatisk sparar til pensjonen din. Å spare til eigen pensjon vil difor vere viktig.
Eig du eit AS kan du tilsette deg sjølv for å få betre pensjon og sjukepengar
I eit aksjeselskap kan same person vere eigar, styremedlem, dagleg leiar og tilsett. Du kan altså tilsette deg sjølv i selskapet for å få betre sosiale rettar.
Skal du søke offentleg støtte og betale løn til tilsette, bør du velje AS
Årsaka er at tilskotgjevar, til dømes Innovasjon Norge, ofte bereknar økonomisk støtte med utgangspunkt i faktiske lønnskostnader.
Er du framleis usikker på kva selskapsform du bør velje?
Kva lurer andre på?
Å starte eit aksjeselskap (AS) i 2026 kostar 6825 kroner i gebyr til Brønnøysundregistrene og at du har ein aksjekapital på minst 30.000 kroner.
Aksjekapitalen er pengar du set inn i bedrifta, som du kan bruke til å betale stiftelsessgebyret, kjøpe nødvendig utstyr, betale lønn til deg sjølv eller anna du treng for å komme i gang. Det eine du ikkje kan gjere er å ta ut pengane som utbytte.
Her er ei oversikt over kostnadene:
- Stiftelsesgebyr: 6825 kr for elektronisk registrering (7912 kr på papir). Dette betalast til det offentlege.
- Aksjekapital: Minimum 30.000 kr. Dette er ikkje ein utgift, men ein investering og bedrifta sin startkapital.
- Bankgebyr: Nokre av våre bankar tar eit gebyr for å stadfeste bedrifta sin aksjekapital. Velg ein bank for å sjå gebyret.
Eit enkeltpersonforetak (ofte kalla ENK) er den enklaste måten å starte di eiga bedrift på.
Kort sagt betyr det at du og bedrifta er det same. Det er du som eig, driv og står ansvarleg – både juridisk og økonomisk. Du treng altså ikkje å opprette eit eige selskap som er skilt frå deg, slik som i eit aksjeselskap (AS).
For mange er dette ein enkel og grei måte å kome i gang på, særleg viss du vil teste ei idé eller starte i liten skala.
Hva betyr det i praksis?
Når du driv eit enkeltpersonforetak, er det du som privatperson som inngår avtaler, tar opp lån og betaler skatt. Det gir deg stor fridom til å styre sjølv, men betyr også at du har heile ansvaret.
Dersom verksemda går dårleg eller får gjeld, er det du personlig som må dekke det. Samtidig slepp du krav til startkapital, og det er mindre administrasjon enn i eit aksjeselskap. Du må likevel føre rekneskap og følge bokføringsreglane.
Kven passar enkeltpersonføretak for?
Enkeltpersonføretak passar godt dersom du vil starte åleine og ha ei enkel vei inn i det å drive for deg sjølv.
Mange vel denne forma når dei
- vil teste ei forretningsidé før dei satsar større
- jobbar som frilansar eller konsulent
- har lave kostnader og låg økonomisk risiko
Det er ofte første steg for mange gründerar.
Fordelar og ulemper med enkeltpersonforetak
Den største fordelen er at det er enkelt å komme i gang. Du treng ikkje eigenkapital, og du slepp mykje av det administrative som følger med andre selskapsformer. Samtidig har du full kontroll over alle beslutningar.
Ulempen er at ansvaret òg ligg fullt og heilt på deg. Du er personleg ansvarleg for gjeld og forpliktingar, og overskuddet vert skatta som di eiga inntekt. I nokre bransjar kan òg eit enkeltpersonforetak opplevast som mindre formelt enn eit aksjeselskap.
Det er heldigvis ikkje så dyrt å starte enkeltpersonføretak, men det er nokre kostnader du bør vite om.
For å få organisasjonsnummer må du registrere nytt ENK i Enhetsregisteret i Brønnøysundregistrene. Det kostar 2181 kroner.
Planlegg du å ha fleire enn fem tilsette, eller videreselje varer? Då må du òg registrere deg i Foretaksregisteret. Gjer du dette samtidig med Enhetsregisteret, kostar det 3883 kroner til saman.
Det er ikkje noko krav om startkapital for å starte eit ENK. Likevel løner det seg å ha litt pengar i bakhand. For nesten alle som startar opp, dukkar det opp nokre utgifter tidleg, som kontorplass, utstyr og rekneskapsprogram.
Kort sagt: Det kostar ikkje mykje å komme i gang, men det er smart å planleggje litt før du startar.
Vil du snakke med ein rådgjevar?
Val av selskapsform gir både moglegheiter og avgrensingar. Ta gjerne kontakt med oss dersom du treng hjelp til å velje selskapsform for forretningsidéen din.
